Czy AI zużywa dużo wody? Skąd biorą się liczby, gdzie woda naprawdę znika i co zrobić z tą wiedzą

Na pytanie „czy ai zuzywa duzo wody” odpowiedź brzmi: zależy od miejsca i sposobu chłodzenia. Zużywają ją centra danych: woda chłodzi tam serwery, które liczą odpowiedzi czatu. Problem jest lokalny i dotyczy miejsc z suszą, gdzie centra danych pobierają wodę pitną. Dla Twojej firmy z tego wynika jedno: pojedyncze pytanie zadane czatowi ma znikomy wpływ. Skala robi się duża dopiero przy milionach użytkowników.

Pytanie „czy ai zuzywa duzo wody”: ile naprawdę i skąd biorą się tak różne liczby?

Krótka odpowiedź: w skali całej branży dużo, choć nikt nie umie podać dokładnej liczby. Szacunki dla jednej rozmowy z czatem różnią się kilkukrotnie. Badacze liczą różne rzeczy, a firmy ujawniają mało. Pytanie pada rzadko: Polacy wpisują w Google „czy ai zuzywa duzo wody” około 30 razy w miesiącu. Mało, ale to pytanie wraca w wyszukiwarce średnio raz dziennie.

Media lubią porównania, od których robi się sucho w gardle. Sztuczną inteligencję nazywa się największym wynalazkiem stulecia, a liczby o zużyciu wody przez AI mają przestraszyć.

Spider’s Web dorzucił obrazowy przelicznik: butelka wody za każdą rozmowę z czatem. Wyliczenie ile to na jedno pytanie znajdziesz w osobnym tekście.

Tyle że ta butelka starcza na bardzo różną liczbę pytań. Badali to amerykańscy naukowcy. Według ich badania od 10 do 50 odpowiedzi modelu GPT-3 zużywa pół litra wody. W maju 2023 raport nie przeszedł jeszcze recenzji naukowej, a tekst o nim zaktualizowano w 2025 roku.

Gdzie znika woda: w czacie czy w centrum danych?

Wodę zużywa centrum danych, czyli hala pełna serwerów, które liczą odpowiedź na pytanie wpisane w laptopie albo telefonie.

Badacze liczą, ile wody pochłania AI w całym swoim działaniu, i dzielą to na trzy części:

• wodę zużytą na miejscu do chłodzenia serwerów,
• wodę w elektrowniach, które produkują prąd dla centrum,
• wodę potrzebną do wyprodukowania samego sprzętu.

Jedne szacunki uwzględniają wszystkie trzy części śladu wodnego, inne tylko chłodzenie. Stąd liczby różniące się kilkukrotnie przy tym samym czacie.

Dlaczego firmy technologiczne niechętnie podają dane o zużyciu wody

Duże firmy technologiczne raportują łączne zużycie wody, ale nie wydzielają z niego części przypadającej na AI. Opisy dołączane do nowych modeli podają emisję dwutlenku węgla, a o wodzie milczą.

Każdy z gigantów raportuje po swojemu:

• Google podaje dane dla poszczególnych centrów danych,
• Meta publikuje jedną sumę dla całego świata,
• Amazon ujawnia najmniej.

Unijna dyrektywa każe centrom danych o mocy od 500 kilowatów raportować zużycie wody i prądu. Uczestnicy forów zauważają, że w praktyce robi to niewielu, a większość odmawia podania liczb. Badacze składają więc wynik z danych, które firmy liczą na różne sposoby, dlatego ich wyniki się nie zgadzają.

Jak chłodzone są serwery AI?

Cała sprawa z wodą sprowadza się do jednego problemu: ciepła. Każda odpowiedź czatu zużywa prąd, a prąd w serwerze w końcu zamienia się w ciepło. Woda odbiera to ciepło lepiej niż powietrze.

Dlaczego serwery się grzeją

Połóż laptopa na kolanach i włącz montaż filmu. Po kwadransie spód laptopa grzeje Ci uda. Serwer AI robi to samo, tylko bez przerwy i w hali pełnej podobnych serwerów.

Gorący procesor zwalnia, a przegrzany się psuje. Centrum danych musi więc oddawać ciepło na zewnątrz przez całą dobę. Woda przewodzi ciepło około 30 razy lepiej niż powietrze, dlatego operatorzy po nią sięgają.

Najczęściej spotkasz trzy sposoby chłodzenia serwerów:

• Obieg rurkowy: woda płynie rurkami do metalowej płytki przy procesorze, zabiera ciepło i trafia do chłodnicy, którą studzą wentylatory, trochę jak w samochodzie.
• Chłodzenie przez parowanie: duży wentylator przeciąga ciepłe powietrze przez maty nasączone wodą, woda paruje, a schłodzone powietrze wraca do hali.
• Kąpiel w płynie: serwery stoją zanurzone w specjalnej cieczy, która nie przewodzi prądu.

Zwykła woda przewodzi prąd i zniszczyłaby sprzęt, gdyby go zalała, więc nie zanurza się w niej serwerów. Płynie w rurach albo paruje obok sprzętu.

Im więcej AI, tym więcej ciepła do oddania. Zużycie wody w centrach danych Microsoftu wzrosło o około 34% w latach 2021-2022. W latach 2022-2023 wzrosło o około 22%.

Dlaczego woda z chłodzenia nie wraca do obiegu

Przy parowaniu woda dosłownie ulatuje w powietrze. Niektóre metody odparowują aż do 80% zużytej wody. Para znika nad dachem, a z sieci trzeba pobrać świeżą wodę.

Google podał, że jego centra danych pobrały w 2024 roku 37 mld litrów wody. Aż 29 mld litrów z tego przepadło, głównie przez parowanie. Ta woda nie wróciła ani do rzeki, ani do oczyszczalni.

Drugi kłopot to jakość. Chłodzenie potrzebuje wody czystej i słodkiej, bo brudna zostawia osad i zatyka rury. Centrum danych korzysta więc z tych samych zasobów co wodociągi dla mieszkańców.

Ile wody zużywa AI w porównaniu z rolnictwem i miastem?

Pytanie, czy AI zużywa dużo wody, nie ma sensu bez punktu odniesienia. Miliardy litrów brzmią groźnie, dopóki nie postawisz obok nich pola uprawnego albo miasta. W Google to pytanie pada nierówno: w ostatnim roku od 0 do 50 razy w miesiącu.

Co mówią liczby z USA o wodzie dla centrów danych

Uczestnicy dyskusji w sieci zebrali trzy liczby, które dobrze pokazują skalę. Wszystkie są w galonach, bo dotyczą Stanów Zjednoczonych. Galon to prawie cztery litrowe butelki wody.

Spójrz na środkowy wiersz. Sześć centrów danych wypełniłoby ponad tysiąc basenów olimpijskich, a jedno z nich odpowiada za większość tej wody. Jedno duże centrum potrafi przeważyć kilka mniejszych razem wziętych.

Teraz porównaj pierwszy i ostatni wiersz. Migdałowe farmy w Kalifornii zużywają ponad 1 bilion galonów wody rocznie. Centra danych AI zużywają w 2025 roku ponad 264 miliardy galonów. Ta proporcja stawia miliardy galonów z nagłówków obok rolnictwa.

Czy centra danych to największy problem z wodą?

W skali kraju nie. Komentujący przypominają, że rolnictwo i pola golfowe zużywają znacznie więcej wody, więc centra danych to tylko jeden z kłopotów.

Rzecz w tym, gdzie stoi serwerownia. Analitycy wody piszą o tym wprost. Galon zużyty na pustyni dotkniętej suszą znaczy co innego niż galon zużyty w regionie z obfitymi opadami. Firmy stawiają centra danych tam, gdzie jest tani prąd i szybkie łącze, a woda bywa na końcu listy.

W Mesie w Arizonie Meta dostała zgodę na pobór do 4 milionów galonów wody dziennie. Globalna średnia tego nie pokaże. Liczy się to, czy ta sama woda płynie z kranów mieszkańców tej miejscowości.

Dlaczego lokalny pobór wody jest groźniejszy niż globalna średnia?

Wszystko zależy od adresu centrum danych. Średnia dla całego świata rozkłada pobór na miliardy ludzi, więc nikogo nie boli. Rzeka albo wodociąg jednego miasteczka muszą wytrzymać cały pobór sami.

Woda pitna kontra serwerownia

Pamiętasz, że chłodzenie potrzebuje czystej, słodkiej wody? Gdy w okolicy brakuje deszczu, centrum danych i mieszkańcy sięgają do jednego zbiornika.

Ameryka Południowa pokazuje, jak to wygląda w praktyce. W Urugwaju plany budowy centrum danych zbiegły się z suszą w 2023 roku. Woda z kranu w Montevideo przestała nadawać się do picia. Mieszkańcy protestowali, a Google wstrzymało albo zmieniło plany budowy w Chile i Urugwaju.

Czego obawiają się mieszkańcy okolic centrów danych

Najmocniej działają historie sąsiadów centrów danych. Uczestnicy dyskusji opisują centrum danych, które pobrało około 29–30 milionów galonów wody bez pomiaru i rachunku. Mieszkańcy zauważyli to dopiero po spadku ciśnienia w kranach. Nikt ich nie zapytał o zgodę, bo nikt niczego nie mierzył.

Druga obawa dotyczy tajemnic. Dane sześciu centrów danych z tabeli wyszły na jaw dopiero po zdjęciu cenzury. Największe z nich zużywa dwa razy więcej wody niż pozostałe pięć razem. Komentujący krytykują firmy za ukrywanie takich liczb. Skoro firmy chowają takie proporcje, komentujący zakładają najgorsze.

Pytania o AI widać też w Polsce, choć u nas susza rzadko trafia na pierwsze strony. Czytelnicy mojego bloga zobaczyli w Google wpis na pytanie „czy sztuczna inteligencja jest niebezpieczna” 884 razy w ciągu 90 dni. Pytanie o bezpieczeństwo AI wraca w Polsce regularnie, choć nie wiadomo, ilu pytających myśli o wodzie.

Woda to tylko jedno z ryzyk, a szersze zagrożenia związane z AI opisuję osobno.

Co zrobić, jeśli Twoja firma korzysta z AI?

Dla przedsiębiorcy odpowiedź na pytanie, czy AI zużywa dużo wody, jest praktyczna. Zużywa tyle, ile pracy jej zlecasz. Na centrum danych w Arizonie nie masz wpływu. Na liczbę poleceń, które wysyłasz każdego dnia, i na to, jak duże zadania w nich zlecasz, masz.

Skala będzie rosła. Uczestnicy dyskusji przytaczają prognozę: do 2030 roku AI będzie potrzebować tyle wody, co 1,3 miliarda ludzi. Prądu ma wtedy zużywać tyle, co 1,95 miliarda ludzi.

Jak ograniczyć zużycie wody przez AI w firmie: kroki po kolei

• Zrozum, gdzie powstaje zużycie. Woda paruje w centrum danych przy każdym zadaniu, więc liczy się to, ile razy i o co pytasz agenta AI.
• Nie generuj treści na zapas. Dziesięć wersji nagłówka, z których wybierzesz jedną, oznacza dziewięć odpowiedzi, przy których chłodzenie serwerów pracowało na darmo. Zbędne generowanie to koszt, którego nikt nie liczy, także w czasie i pieniądzach.
• Wybieraj lżejsze zadania tam, gdzie wystarczą. Krótkie pytanie o fakt zużywa mniej energii niż zadanie, nad którym model pracuje długo, na przykład analiza umowy. Jedna grafika to około 29 ml wody na sam prąd, a złożony film tyle, ile człowiek wypija przez dwa dni.
• Zbieraj powiązane pytania w jedną wiadomość: zamiast osobno pytać o tytuł, opis i hasztagi posta, wyślij jedno polecenie ze wszystkimi trzema. Agent AI nie musi wtedy za każdym razem od nowa wczytywać całej rozmowy.
• Pytaj dostawców o raporty środowiskowe. Jeśli firma nie umie powiedzieć, ile wody zużywają jej centra danych, to też jest odpowiedź.

Kto ma się przejmować wodą zużywaną przez AI, a kto nie

Dobrze ustawiona praca z AI oszczędza Ci czas na poprawkach i część opłaty za narzędzie. O tym, jak korzystać z AI w pracy, piszę osobno.

To, czy masz się czym przejmować, zależy od tego, kim jesteś i co zlecasz agentowi AI:

• Jednoosobowa firma, która pisze z agentem AI oferty i maile, ma ślad wodny bliski zeru na tle swojej gminy. Wystarczy, że trzyma się kroków z listy wyżej.
• Zespół, w którym kilka osób korzysta z AI codziennie, powinien ustalić proste zasady: jedno dobrze opisane polecenie zamiast serii poprawek i lżejsze narzędzie do prostych zadań.
• Firma, która co tydzień zamawia kilkadziesiąt grafik do mediów społecznościowych i kilka filmów reklamowych, ma realny wpływ. Przy takiej skali każdy niepotrzebny film to litry wody wypite przez konkretne centrum danych, więc warto zamawiać tylko materiały z planu publikacji i wybierać dostawców, którzy ujawniają zużycie.

Najczęstsze pytania