Czy AI Act już obowiązuje? Terminy, kary i oznaczanie treści krok po kroku

Czy AI Act już obowiązuje? Tak, ale etapami. Od 2 sierpnia 2026 działa obowiązek oznaczania treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI (art. 50). Zasadnicza część polskiej ustawy o systemach AI weszła w życie 11 sierpnia. Przepisy dla systemów wysokiego ryzyka, na przykład do oceny kandydatów w rekrutacji, przesunięto na 2 grudnia 2027. Dla Twojej firmy liczy się pierwszy z tych terminów, więc sprawdź swoje teksty i grafiki z AI.

Czy AI Act już obowiązuje? Co działa od sierpnia 2026, a co dopiero wejdzie

Czy AI Act już obowiązuje? Obowiązki przejrzystości z art. 50 to oznaczanie treści pochodzących od AI. Działają od 2 sierpnia 2026. Przepisy o systemach wysokiego ryzyka dopiero się zbliżają. Dla firmy, która używa ChatGPT do tekstów i grafik, liczy się pierwsza grupa.

Które obowiązki z AI Act działają już teraz

Internauci piszą, że obowiązek oznaczania treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI zaczął działać 2 sierpnia 2026. Zasady dla modeli ogólnego przeznaczenia obowiązują od dawna, a w starszych narzędziach obowiązek oznaczania ma odroczenie do 2 grudnia 2026.

Polska ustawa też już działa. Przepisy o kontrolach, postępowaniach i karach pieniężnych weszły w życie 28 października 2026. Ta data już minęła, więc krajowy organ nadzoru ma pełne uprawnienia.

Które obowiązki AI Act mają odroczony termin

Odroczenie oznaczania do 2 grudnia 2026 jest wąskie. Dotyczy tylko dostawców narzędzi wprowadzonych na rynek przed sierpniem. Ty tylko używasz gotowych narzędzi, więc z niego nie skorzystasz.

Szerzej przesunięto systemy wysokiego ryzyka. Obowiązki dla systemów z załącznika III przesunięto na 2 grudnia 2027. Jeśli nie oceniasz kandydatów ani pracowników przez AI, ten termin Cię nie dotyczy.

Jak czytać daty, gdy źródła podają różne

Dwie daty z początku sierpnia 2026 nie są sprzeczne. AI Act, czyli unijne rozporządzenie, ustala, od kiedy obowiązują zasady. Polska ustawa wyznacza organ, kontrole i kary. Dlatego pytanie, czy AI Act już obowiązuje, ma dwie odpowiedzi: unijną i krajową.

Rozbieżności biorą się też z poprawek. Osobne rozporządzenie, które zmieniło harmonogram AI Act, weszło w życie 27 lipca 2026. Starsze teksty wciąż piszą o pełnym stosowaniu w sierpniu 2026. To nieaktualne.

Gazeta Prawna podaje dla załącznika III termin 2 sierpnia 2027. Kilka innych źródeł, także polskich, wskazuje 2 grudnia 2027, więc w tabeli podaję grudzień.

Czy treści AI muszą być oznaczone? Kogo dotyczy obowiązek i jakie treści

Czy AI Act już obowiązuje, jeśli chodzi o oznaczanie? Tak, obowiązki przejrzystości działają od 2 sierpnia 2026. Nie każda treść z AI dostaje jednak etykietę. Liczy się to, co dokładnie publikujesz.

Kto musi oznaczać treści z AI

AI Act nazywa taką osobę podmiotem stosującym. To każdy, kto używa AI w ramach swojej działalności. Wyjątek dotyczy użycia prywatnego, niezwiązanego z pracą. Jeśli generujesz grafiki do firmowych postów, jesteś podmiotem stosującym.

Deepfake, czyli kiedy oznaczenie jest konieczne

W AI Act deepfake znaczy więcej niż podmieniona twarz znanej osoby. To obraz, nagranie dźwiękowe lub wideo wygenerowane albo zmanipulowane przez AI. Przypomina istniejące osoby, przedmioty, miejsca lub zdarzenia. Odbiorca mógłby je niesłusznie uznać za prawdziwe, na przykład wygenerowane zdjęcie Twojego sklepu po remoncie, którego nigdy nie było. Taką treść oznaczasz zawsze.

Czy zdjęcia poprawione przez AI też trzeba oznaczać

Zależy, co AI zmieniło. Produkt pokazany na tle wygenerowanym przez AI nie wymaga oznaczenia. Obraz, który sprawia, że produkt wygląda lepiej niż w rzeczywistości, AI Act też uznaje za deepfake. Klient mógłby wziąć go za prawdziwy. Jeśli chcesz zobaczyć, jak powstaje zdjęcie ze sztuczną inteligencją i jak je sprawdzić, zajrzyj do osobnego poradnika.

Trzy typowe sytuacje z małej firmy:

• Post z grafiką z AI: jeśli to oczywista ilustracja, zwykle nie oznaczasz. Jeśli przedstawia realistyczną scenę, którą ktoś weźmie za prawdziwą, oznacz.
• Zdjęcie produktu poprawione przez AI: nowe tło zostaw bez etykiety. Wygładzone wady lub dodane cechy produktu oznacz.
• Tekst wygenerowany i opublikowany bez sprawdzenia przez człowieka: obowiązek dotyczy tekstów informujących publiczność o sprawach interesu publicznego, na przykład wpisu o nowych przepisach podatkowych dla firm. Wpis o promocji raczej tu nie trafia, ale granica bywa niejasna.

Wyjątki od obowiązku oznaczania dla twórców i redakcji

Tekst nie wymaga oznaczenia, gdy człowiek go naprawdę sprawdził, a odpowiedzialność redakcyjną za publikację ponosi konkretna osoba. Sama korekta pisowni czy gramatyki nie wystarcza. Wygenerowany wpis jest sprawdzony naprawdę wtedy, gdy przeczytasz go w całości i zweryfikujesz liczby oraz nazwy. Musisz też podpisać się pod publikacją jako osoba odpowiedzialna.

Komentujący uważają, że to furtka, bo wystarczy wskazać formalnie odpowiedzialną osobę. Tej opinii nie traktuj jak przepisu. Osobno traktuje się dzieła artystyczne. Obowiązek nie znika tam całkowicie, ale łagodnieje. Wystarczy ujawnić AI tak, by nie psuć odbioru dzieła, na przykład wzmianką w napisach końcowych filmu albo w stopce komiksu. Te lżejsze zasady interpretuje się ściśle.

Czy sztuczna inteligencja jest niebezpieczna? Jak AI Act dzieli systemy według ryzyka i jakie grożą kary

Zanim policzysz kary, ustal, do której kategorii ryzyka należą Twoje narzędzia. AI Act dzieli systemy według ryzyka, a o tym, czy AI jest niebezpieczna, piszę osobno. Czytelnicy mojego bloga wpisywali to pytanie w Google tak często, że dało ono 896 wyświetleń w kwartale.

Podział na kategorie ryzyka

Im groźniejsze zastosowanie, tym więcej wymogów. Oto kategorie ryzyka, każda z przykładem dla małej firmy:

• Praktyki zakazane to te, które uznano za niedopuszczalne, bo godzą w prawa podstawowe. Przykład: kamera w biurze, która dzięki AI ocenia po twarzach nastrój Twoich pracowników.
• Systemy wysokiego ryzyka wolno stosować, ale pod rozbudowanymi warunkami. Przykład: AI, które filtruje podania o pracę i ocenia kandydatów.
• Systemy z obowiązkami przejrzystości muszą ujawniać, że to AI. Przykład: chatbot w Twoim sklepie, który rozmawia z klientami.
• Modele ogólnego przeznaczenia, na przykład ten, na którym działa ChatGPT, mają osobne zasady, ale dotyczą one ich twórców. Twoje teksty i grafiki z ChatGPT należą do grupy przejrzystości, o której była mowa wyżej.

W sieci można przeczytać, że dla wysokiego ryzyka system musi automatycznie zapisywać swoje decyzje (logi). Chodzi na przykład o powód, dla którego program do selekcji CV odrzucił kandydata. Według tych samych źródeł system ma trzymać je co najmniej 6 miesięcy.

Ile można zapłacić za naruszenie AI Act

Polskie przepisy o karach pieniężnych już działają. Za zakazane praktyki grozi do 35 mln euro albo 7% światowego rocznego obrotu. Za naruszenie obowiązków przejrzystości, czyli oznaczania treści, do 15 mln euro albo 3% obrotu.

Jeden z internautów podaje najwyższe kary: do 35 mln euro lub 7% światowego obrotu. Tymczasem w przypadku małych i średnich firm stosuje się co do zasady niższą z tych dwóch kwot.

Co kary i kategorie ryzyka znaczą dla małej firmy

Jeśli używasz ChatGPT do postów i grafik, należysz do grupy, która ma obowiązki przejrzystości. Wysokie ryzyko zaczyna się tam, gdzie AI ocenia ludzi: kandydatów do pracy albo pracowników. Takich zastosowań w typowej małej firmie zwykle nie ma.

Jeden szczegół warto znać: kupienie narzędzia od znanego dostawcy nie zwalnia Cię z odpowiedzialności za to, jak z niego korzystasz. Jeśli ChatGPT wygeneruje Ci realistyczne zdjęcie, a Ty opublikujesz je bez oznaczenia, odpowiedzialność za brak etykiety ponosisz Ty.

Co zmienia polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji?

Czy AI Act już obowiązuje w Polsce w praktyce? Unijne przepisy tak, a ustawa o systemach sztucznej inteligencji dokłada do nich krajowy nadzór. Prezydent podpisał ją 24 lipca. Wchodzi w życie w trzech etapach.

Trzy zmiany i krótki komentarz, kogo dotyczą:

• Nowy organ nadzoru: od 11 sierpnia rynek AI pilnuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). To sprawa urzędów, bo ta zmiana ustala, kto się czym zajmuje.
• Kontrole i kary: od 28 października Komisja może prowadzić kontrole i postępowania oraz nakładać kary. Dla firmy to zmiana najważniejsza, bo od tej daty groźba kary jest realna.
• Piaskownice regulacyjne: Komisja ma tworzyć miejsca do testowania nowych narzędzi AI w kontrolowanych warunkach. Skorzystają głównie ich dostawcy.

Nowy organ nadzoru

Spora część wiadomości o nadzorze opisuje organizację państwa: kto zasiada w komisji, kto ją powołał i jakie ma kompetencje. Brzmi poważnie, ale Twoich obowiązków nie zmienia. Te wynikają z art. 50 i działają od 2 sierpnia 2026.

Komisja egzekwuje przepisy, których sama nie pisze. Dla Ciebie liczy się więc pytanie, co publikujesz.

Piaskownica regulacyjna, czyli miejsce do testowania AI

Piaskownica regulacyjna to bezpieczne środowisko, w którym firma sprawdza nowe narzędzie AI pod okiem nadzoru. Unijny obowiązek, by każde państwo miało choć jedną działającą, przesunięto na 2 sierpnia 2027. Dla firmy używającej gotowych narzędzi to na razie ciekawostka.

Dlaczego polska ustawa o AI wchodzi w życie etapami

Ustawa najpierw porządkuje organizację, potem daje Komisji uprawnienia, a dopiero na końcu karze. Ta kolejność dała firmom czas na przygotowanie. Od 28 października Komisja może już prowadzić kontrole i karać.

Najcięższe wymogi też jeszcze nie ruszyły. Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III zaczynają podlegać przepisom 2 grudnia 2027. Wymogi będą się zaostrzać stopniowo, więc dziś masz czas na porządek w treściach, czyli na spis tego, co publikujesz z AI, a nie na panikę.

Co zrobić teraz, jeśli używasz AI w małej firmie?

Czy AI Act już obowiązuje? Tak, więc zacznij od uporządkowania treści, które tworzysz z AI. Dla małej firmy to praca na jeden tydzień.

Cztery kroki na ten tydzień

• Spisz, gdzie publikujesz treści z AI: profile w mediach społecznościowych, blog, newsletter, opisy produktów, ogłoszenia. Wystarczy jedna kartka.
• Oznacz deepfake’i i teksty opublikowane bez sprawdzenia przez człowieka. Realistyczny obraz lub nagranie, które ktoś weźmie za prawdziwe, dostaje etykietę. Tak samo tekst o sprawach interesu publicznego, którego nikt nie sprawdził.
• Wskaż osobę odpowiedzialną za treści. Tekst, który człowiek naprawdę sprawdził i za który odpowiada redakcyjnie, nie wymaga oznaczenia.
• Sprawdź terminy dla narzędzi, których używasz. Starsze narzędzia mają odroczenie oznaczania do 2 grudnia 2026, ale to zmartwienie dostawcy.

Gdy spis jest gotowy, sprawdź, jak korzystać z AI w pracy mądrzej.

Kiedy iść do prawnika, a kiedy wystarczy porządek w treściach

Do prawnika idź, gdy AI ocenia ludzi. Chodzi o filtrowanie podań o pracę, ocenę kandydatów albo monitorowanie wydajności pracowników. To systemy wysokiego ryzyka, a ich przepisy zaczynają się 2 grudnia 2027. Masz więc czas, ale lepiej zacząć przed terminem, bo przy ocenie ludzi wymogów jest najwięcej.

Jeśli generujesz posty, grafiki i opisy, wystarczy porządek w treściach. Szersze omówienie terminów i kar oraz pierwsze kroki w Polsce znajdziesz w osobnym tekście.

Co robisz sam, a co z prawnikiem — bez kupowania narzędzi

Jednoosobowa firma z postami w mediach społecznościowych robi kroki od pierwszego do trzeciego sama. Plan: zostajesz przy narzędziach, które już masz, i prowadzisz spis publikacji. Zakup płatnego narzędzia nie jest potrzebny. Koszt to Twój czas na spis i oznaczenia.

Firma, która korzysta z systemów wysokiego ryzyka, na przykład w rekrutacji, powinna skorzystać z pomocy prawnika. Krok czwarty robi wtedy razem z nim, bo dostawca narzędzia nie przejmie za Ciebie odpowiedzialności.

Najczęstsze pytania