Jakie jest pochodzenie słowa „prokrastynacja”? Łacina
Spis treści
- Co to jest prokrastynacja
- Jak wygląda pętla prokrastynacji?
- Czy prokrastynacja to lenistwo
- Jak rozpoznać prokrastynację u siebie?
- Czy prokrastynacja to choroba?
- Czy odkładanie wszystkiego na później jest chorobą?
- Prokrastynacja – przyczyny
- Paradoks przyszłości
- Lęk i niepokój
- Brak wiary we własne umiejętności
- Brak umiejętności
- Perfekcjonizm
- Nuda
- Produktywność
- Skąd jeszcze bierze się odkładanie?
- Jak pokonać prokrastynację
- Uczyń zadania atrakcyjnym
- Pomyśl o konsekwencjach
- Zdobądź kompetencje albo oddeleguj
- Ustalaj terminy
- Ograniczaj możliwości
- Po prostu działaj
- Jak pozbyć się prokrastynacji?
- Książki na temat prokrastynacji
- Najczęstsze pytania
- Co znaczy słowo prokrastynacja?
- Co to znaczy, że prokrastynuję?
- Jak w psychologii wiążą się prokrastynacja i paraliż decyzyjny?
- Jak prokrastynator (osoba, która odkłada sprawy na później) różni się od lenia?
Jakie jest pochodzenie słowa „prokrastynacja”? Łacińskie. Słowo wyrosło z czasownika procrastinare, który składa się z przedrostka pro, czyli „naprzód”, i przymiotnika crastinus, czyli „jutrzejszy”, od cras, „jutro”. Rzeczownik procrastinatio znaczył odroczenie albo zwłokę. Dosłownie więc prokrastynacja to przesuwanie spraw na jutro, a potem na kolejne jutro.
Streszczenie: Słowo „prokrastynacja” wywodzi się z łacińskiego prōcrāstinō, które oznacza zwłokę lub odroczenie. Prokrastynacja polega na odkładaniu spraw na później i dotyczy zarówno codziennych czynności, jak i spraw zawodowych oraz podejmowanych decyzji .
Mówi się, że pewnego razu diabeł zebrał wszystkie grzechy i wspólnie obmyślali, jak doprowadzić ludzi do zguby.
„Zbuntuję brata przeciw bratu” – powiedział gniew.
„Nie!” – krzyknęła chciwość – „wykończmy ich chęcią posiadania wszystkiego, co tylko zobaczą.”
Nienawiść zaproponowała wojnę, zazdrość kradzieże, a pycha pogardę dla słabszych.
Wszystkie pomysły spodobały się diabłu, ale nagle z rogu sali odezwał się ostatni grzech:
„Pokażmy ludziom, że mogą być dobrzy, odważni, pracowici i mili względem siebie…”
Diabeł spojrzał na niego jakby po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że na świecie istnieje zło i już miał przerwać ostatniemu pomocnikowi, gdy ten dodał:
„…ale przekonam ludzi, że w tym wszystkim nie ma pośpiechu – mogą zacząć od jutra.”
Diabeł aż sam zadrżał z przerażenia. Ostatni grzech nazywał się prokrastynacja.
Co to jest prokrastynacja
Słowo „prokrastynacja” wywodzi się z łacińskiego prōcrāstinō, które oznacza zwłokę lub odroczenie. Prokrastynacja polega na odkładaniu spraw na później i dotyczy zarówno codziennych czynności (pranie, sprzątanie, koszenie trawnika), jak i spraw zawodowych (raport okresowy, rozmowa z klientem, oferta handlowa) oraz podejmowanych decyzji (wybór szkoły, zakup samochodu, małżeństwo).
Warto jednak zaznaczyć, że prokrastynacja przyjmuje różne formy. Dla niektórych osób odkładanie zadań na później stało się codziennością, podczas gdy innym zdarza się to jedynie od czasu do czasu.
Według badań, 74% dorosłych przynajmniej raz w tygodniu odkłada zadania na później. Pozostałe 26% – moim zdaniem – odkłada udział w ankiecie na „później” :-). Z tego samego badania wynika, że około 20% dorosłych oraz 50% studentów cierpi na chroniczną prokrastynację.
Można zatem powiedzieć, że każdemu z nas zdarza się czasami prokrastynować. Czy to oznacza, że jako społeczeństwo jesteśmy z natury leniwi? Niekoniecznie.
Jak wygląda pętla prokrastynacji?
Wróć na moment do łaciny. Pochodzenie słowa „prokrastynacja” podpowiada, jak to wygląda w praktyce: dziś przesuwasz na jutro, a jutro na kolejne jutro. Psycholodzy opisują ten ruch jako pętlę prokrastynacji, czyli powtarzalny zestaw kroków, który kończy się tam, gdzie się zaczął.
Zaczyna się od spokoju. Termin jest daleko, więc odkładasz zadanie i czujesz ulgę. Potem przychodzi myśl, że jednak trzeba zacząć. Zagłuszasz ją wymówką: najpierw poczta, potem pranie, potem jeszcze jedna herbata.
Im bliżej terminu, tym większe napięcie i poczucie winy za zmarnowany czas. W końcu robisz wszystko w ostatniej chwili albo wcale. A na koniec składasz sobie obietnicę: następnym razem zacznę wcześniej.
I tu smaczek. Ta obietnica otwiera kolejne okrążenie. Jeśli zdążysz na ostatnią chwilę, mózg zapamiętuje lekcję odwrotną od zamierzonej: skoro się udało, wcześniej nie było po co siadać.
Dlatego pętli nie przerywa jedno postanowienie. Przerywa ją dopiero zmiana któregoś z jej kroków. Z zewnątrz cała pętla wygląda jak zwykłe lenistwo.
Czy prokrastynacja to lenistwo
Biorąc pod uwagę przyczyny prokrastynacji (więcej o nich za moment), odwlekanie zadań to nie to samo co lenistwo. Choć mogłoby się wydawać, że konsekwencje jednego i drugiego są takie same, w rzeczywistości jest inaczej. Co prawda, w domu prokrastynatora i lenia może panować taki sam bałagan, ale to, co dzieje się w ich głowach, jest zupełnie inne.
Osoba cierpiąca z powodu prokrastynacji najczęściej zdaje sobie sprawę z problemu, a odkładanie spraw na później nie sprawia jej przyjemności. Co więcej, odczuwa wyrzuty sumienia związane z prokrastynacją. W jej przypadku odwlekanie spraw na później może być formą mechanizmu obronnego (o tym również za moment).
Z kolei osoby, które leniuchują, zazwyczaj rezygnują z zajęć, aby mieć więcej czasu na przyjemności – przeglądanie mediów społecznościowych czy bezproduktywne surfowanie po internecie. W tym wypadku odkładanie sprzątania na później to sposób na „ciekawsze” spędzenie czasu.
Natomiast osoby cierpiące z powodu prokrastynacji często zajmują się mniej ważnymi i nudnymi sprawami zamiast skupić się na właściwym zadaniu. Na przykład zamiast pisać raport dla przełożonego wolą segregować dokumenty w folderach. W ten sposób mogą sobie wytłumaczyć, że miały inne sprawy na głowie.
Skoro prokrastynacja to nie lenistwo to czy możemy mówić o chorobie? I tak i nie. Zanim jednak o chorobie, sprawdź, czy ten opis w ogóle pasuje do Ciebie.
Jak rozpoznać prokrastynację u siebie?
Odkładanie zdarza się każdemu, więc jedno odłożone zadanie niczego nie przesądza. Liczy się wzór. Gotowego testu, który oddzieli problem od wymówki, nie ma. Jest za to zestaw sygnałów, które powtarzają się w opisach psychologów.
Sprawdź, ile z nich pasuje do Ciebie:
- Robisz zadania w ostatniej chwili, choć wiedziałeś o nich od tygodni.
- Zaczynasz dzień od drobiazgów, a sprawy pilne czekają do wieczora.
- Mówisz „dobra, zrobię to”, a potem nawet nie zaczynasz.
- Ruszasz dopiero wtedy, gdy za brak efektu grozi Ci kara.
- Po kilku godzinach przy biurku nie wiesz, na co je wydałeś.
- Następnego dnia sytuacja się powtarza i ciągnie się bez końca.
Tu ciekawostka: prokrastynacja nie musi obejmować całego życia. Możesz świetnie radzić sobie w pracy i latami odkładać kurs, który miał Cię rozwinąć.
Ludzie sprawdzają to sami, prosto w wyszukiwarce. Search Console (narzędzie Google, które pokazuje, przy jakich wyszukiwaniach pojawia się strona) zanotowało przez 90 dni 40 zapytań na ten temat. Po tych zapytaniach osoby szukające w Google zobaczyły ten blog łącznie 673 razy.
| Co ludzie wpisują w Google | Ile razy Google pokazało przy tym ten blog |
|---|---|
| co znaczy słowo prokrastynacja | 106 |
| prokrastynować co to znaczy | 57 |
| prokrastynuję | 57 |
| co oznacza słowo prokrastynacja | 48 |
| prokrastynuję co to znaczy | 45 |
Zwróć uwagę na formę. Trzy z pięciu zapytań to czasownik albo pierwsza osoba: ludzie wpisują „prokrastynuję”, bo właśnie złapali się na odkładaniu i chcą to nazwać. Jeśli odhaczasz większość punktów z listy, wraca pytanie, czy to już choroba.
| Co ludzie wpisują w Google | Ile razy Google pokazało przy tym ten blog |
|---|---|
| co znaczy słowo prokrastynacja | 106 |
| prokrastynować co to znaczy | 57 |
| prokrastynuję | 57 |
| co oznacza słowo prokrastynacja | 48 |
| prokrastynuję co to znaczy | 45 |
Czy prokrastynacja to choroba?
Prokrastynacja sama w sobie nie jest chorobą. Dlatego nie można jej sklasyfikować jako odrębne zaburzenie. Jednakże specjaliści łączą prokrastynację z chorobami, między innymi ADHD, depresją oraz lękami. Zatem, o ile prokrastynacja nie jest chorobą, może ona być symptomem zaburzeń na tle psychicznym lub emocjonalnym. Dlatego stanowczo zaznaczam: jeśli podejrzewasz, że cierpisz z powodu prokrastynacji, która może być objawem którejkolwiek z powyższych chorób, zgłoś się do specjalisty.
Natomiast coraz częściej mówi się o prokrastynacji jako chorobie cywilizacyjnej. Częste odwlekanie spraw na później może być wynikiem tak zwanego „wyścigu szczurów” oraz lęków z nim związanych.
Zanim jednak szerzej porozmawiamy o przyczynach prokrastynacji, warto dodać, że niektóre osoby mogą mieć naturalne predyspozycje do odwlekania zadań. Według badań osoby o wysokim poziomie neurotyzmu i podatne na stres częściej cierpią z powodu prokrastynacji. Biorąc to pod uwagę, łatwiej zrozumieć, dlaczego u części osób odkładanie przestaje być zwykłym nawykiem.
Czy odkładanie wszystkiego na później jest chorobą?
Granica leży tam, gdzie pętla zaczyna niszczyć codzienność. Część psychologów mówi wtedy wprost o zaburzeniu, które trzeba leczyć. Powód jest prosty: przebieg się powtarza, a odkładanie odbiera człowiekowi zadowolenie z życia. W skrajnych przypadkach prowadzi do stanów lękowych i depresyjnych z myślą „do niczego się nie nadaję”.
Zła wiadomość: tabletki na prokrastynację nie ma. Leki przeciwlękowe spowalniają, a środki pobudzające rozpraszają uwagę. Zostaje rozmowa.
Najczęściej poleca się psychoterapię poznawczo-behawioralną. To terapia, w której razem z terapeutą wyłapujesz konkretne myśli i zachowania, a potem je zmieniasz. Przy odkładaniu chodzi zwłaszcza o zdania, którymi się okłamujesz: „lepiej pracuję pod presją” albo „po prostu mam za dużo na głowie”.
Kiedy umówić się do specjalisty? Gdy odkładanie trwa miesiącami, dotyczy spraw, od których zależy praca albo zdrowie, a własne sposoby przestały działać. Więcej o granicy między nawykiem a zaburzeniem znajdziesz w tekście czy prokrastynacja to choroba. Terapeuta i tak zacznie od jednego pytania: skąd bierze się Twoje odkładanie.
Prokrastynacja – przyczyny
Wiele osób sądzi, że odwlekanie spraw na później jest wynikiem braku silnej woli. Jednak to niekompletne wyjaśnienie. Brak samokontroli to tylko jeden element układanki. Aby zobaczyć pełny obrazek, musimy znaleźć pozostałe kawałki.
Paradoks przyszłości
Paradoks przyszłości to przekonanie, że przyszłość jest znacznie odleglejsza, niż mogłoby się wydawać. Pod jego wpływem masz wrażenie, że konsekwencje tego, co robisz (lub nie robisz), pojawią się w odległej, nieokreślonej przyszłości.
Na przykład, jeśli od tygodni odkładasz wizytę na siłowni i jesteś przekonany, że gorsza kondycja pojawi się dopiero za kilka miesięcy. Innym razem odkładasz pracę nad sprawozdaniem, ponieważ uważasz, że masz na to jeszcze dużo czasu. Niestety, jak zawsze, czas szybko mija, a konsekwencje pojawiają się szybciej, niż się spodziewałeś.
Lęk i niepokój
Uczucie niepokoju może być związane z brakiem wiary w siebie. Jeśli sądzę, że brakuje mi kompetencji, aby wykonać zadanie, to boję się porażki. W tej sytuacji odkładam zadanie na później, aby uniknąć kompromitacji w razie niepowodzenia. Zatem prokrastynacja pełni rolę mechanizmu obronnego.
Czasem strach związany jest z samą czynnością lub jej rezultatem. Na przykład wiele osób odwleka wizytę u lekarza, ponieważ boją się diagnozy. Natomiast ludzie, którzy boją się latać, będą odwlekać decyzję o wylocie na urlop.
Tę przyczynę prokrastynacji najtrudniej zauważyć. Umysł sprytnie kamufluje strach, zasłaniając go innymi sensownie brzmiącymi wyjaśnieniami. Brakiem czasu na wizytę u lekarza, nieodpowiednim momentem na urlop itd.
Brak wiary we własne umiejętności
Wiara we własne umiejętności jest kluczowa w każdym przedsięwzięciu. Jeśli nie wierzysz, że potrafisz napisać wyczerpujący raport, przygotować się do egzaminu czy po prostu wybrać właściwy samochód, będziesz odkładał powyższe na później. Bez końca. Dopóki nie zdobędziesz umiejętności lub wiary w siebie. Dlatego osoby, które wątpią w swoje kompetencje, odwlekają rozpoczęcie prac nad projektami, które – jak sądzą – ich przerastają.
Brak umiejętności
Czasem jednak problemem może być faktyczny brak umiejętności. Gdy zadanie jest zbyt trudne, ociągamy się z jego rozpoczęciem. I tym razem prokrastynacja pełni rolę mechanizmu obronnego, który ma nas ustrzec przed nieuniknioną porażką. W myśl zasady: błędów nie popełniają ci, którzy nic nie robią.
Perfekcjonizm
Osoby, które uważają, że wszystko, czego się dotkną, musi być idealne, często padają ofiarą prokrastynacji. Przekonanie, że w życiu i w pracy nie ma miejsca na błędy i potknięcia skutecznie zabija chęć do działania. Takie osoby zazwyczaj, zanim rozpoczną pracę, chcą mieć pewność, że wszystko pójdzie jak z płatka. Dlatego zamiast działać, bez przerwy się przygotowują. To osoby, które od lat „otwierają” własne firmy, „piszą” książkę czy zabierają się za naukę obcego języka.
Nuda
Biologia wyposażyła nas w mechanizm odpowiedzialny za motywację. Jednym z jego elementów jest układ nagrody, który w zamian za wykonane zadania uwalnia dawkę dopaminy – hormonu szczęścia. To dzięki niemu odczuwasz satysfakcję z dobrze wykonanej pracy. Im ciekawsze (i wymagające) zadanie, tym większa porcja dopaminy płynie z układu nagrody.
Czasem jednak musimy zająć się zadaniami nudnymi: sprzątanie, przepisywanie tekstów itd. To zadania, które dają niewiele satysfakcji i dopaminy. Dlatego w ich przypadku brakuje nam motywacji do działania i chętnie je odkładamy na „później”.
Produktywność
Nie, nie przewidziało Ci się. Paradoksalnie, produktywność bywa przyczyną prokrastynacji. Mam jednak na myśli patologiczną produktywność. Taką, która polega na braniu na siebie zbyt wiele zadań. Ten problem dotyczy osób, które traktują realizację zadań jak sport. One mają tendencję do upychania w swoim planie dnia jak największej liczby zadań i odhaczają je jedno po drugim. Takie podejście sprawdza się, ale tylko na krótką metę. Zazwyczaj prędzej niż później takie osoby dopada wypalenie i traci motywację do dalszej pracy.
Skąd jeszcze bierze się odkładanie?
Lista z poprzednich akapitów ma dwie dziury, o których psycholodzy mówią coraz chętniej.
Pierwsza: wysokie oczekiwania z dzieciństwa. Ktoś, komu rodzice i nauczyciele powtarzali, że musi być najlepszy, uczy się bać porażki. Gdy takie wymagania wracają latami, lęk wraca razem z nimi. Dorosły człowiek nawet nie sprawdza, czy da radę. Od razu rezygnuje z próby.
Ten mechanizm ma sprytną nagrodę. Jeśli zrobisz zadanie w ostatniej chwili i wyjdzie słabo, masz gotowe wytłumaczenie: przecież zdążyłeś w jedną noc. Odkładanie chroni więc samoocenę.
Druga brzmi jak żart: lęk przed sukcesem. Sukces oznacza odpowiedzialność, kolejne decyzje i kolejne oczekiwania. Dla części osób spokojniej jest stać w miejscu, niż dźwigać to, co przyjdzie po wygranej.
Obie przyczyny łączy ten sam mechanizm: odkładanie wygląda jak bezczynność, a działa jak tarcza. Szerzej rozkładam to w tekście o przyczynach prokrastynacji.
Jak pokonać prokrastynację
Prokrastynacja jest ściśle związana z emocjami. Dlatego można powiedzieć, że odwlekanie leży w naturze emocjonalnej części mózgu, która zachowuje się impulsywnie. To ona pod wpływem emocji wysyła sms-a, którego później żałujesz, i to ona ulega pokusie porządkowania zdjęć z wakacji zamiast pracy nad sprawozdaniem.
Przeciwwagę dla części emocjonalnej mózgu stanowi jego część logiczna. To ona – gdy zachodzi taka potrzeba – bierze górę nad emocjami i postępuje zgodnie z głosem rozsądku.
Problem polega na tym, że emocjonalna część mózgu jest silniejsza od części logicznej i zazwyczaj to ona dominuje. W książkach psychologicznych tandem emocje-logika często występuje pod postacią słonia i jeźdźca. Silny słoń reprezentuje emocje. Jeździec, który tylko pozornie kontroluje słonia, to logika. W praktyce, gdy słoń się uprze, jedzie tam, gdzie on chce, a jeździec niewiele może na to poradzić.
Na szczęście istnieją strategie, które pomogą Ci wzmocnić Twojego wewnętrznego jeźdźca i ujarzmić słonia – przynajmniej sprawić, że stanie się uleglejszy.
Uczyń zadania atrakcyjnym
To prosta, ale niesamowicie skuteczna strategia. Pamiętasz, co wcześniej pisałem o układzie nagrody? Słoń angażuje się w zadania atrakcyjne i chętnie bierze udział w zajęciach, gdy spodziewa się nagrody – dawki dopaminy. Aby uatrakcyjnić zadanie, masz dwie strategie.
Po pierwsze, spróbuj spojrzeć na nudne zajęcie z innej perspektywy. Jak wiesz, szklanka bywa jednocześnie w połowie pusta i pełna. Przeramowanie – bo o nim mowa – polega na spojrzeniu na jej pełną część.
Sprzątanie wydaje się nudne, ale gdy uświadomisz sobie, że lepiej czujesz się w odkurzonym domu, chętniej wyjmiesz odkurzacz z szafy. Pisanie książki wydaje się trudne i nudne, ale pomyśl o tym, czego się nauczysz w trakcie.
Po drugie, zamień nudne zadanie w ciekawą przygodę z nagrodami. Jeśli nie potrafisz w zadaniu znaleźć nic ekscytującego, obiecaj sobie nagrodę, gdy je skończysz. To może być coś drobnego – czekolada – lub coś większego – wyjazd na weekend poza miasto. Wszystko zależy od stopnia „nudności” zadania i dawki motywacji, której potrzebujesz.
W przypadku wyjątkowo nudnych zadań polecam Ci zmianę ich w grę z nagrodami. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o grywalizacji.
Pomyśl o konsekwencjach
Jeśli nie marchewką, to kijem. W przypadku szczególnie „opornych” zadań nagrody mogą nie działać. W takich sytuacjach zamiast myśleć o przyjemnej gratyfikacji skoncentruj się na nieprzyjemnych konsekwencjach prokrastynacji.
Pamiętaj, że wszystko, co robisz i czego nie robisz, niesie ze sobą dwa rodzaje konsekwencji: natychmiastowe i odłożone w czasie.
Raport oddany po terminie może natychmiast ściągnąć na Ciebie gniew przełożonego oraz przekreślić Twoje szanse na podwyżkę w przyszłym kwartale.
Dlatego zawsze bierz pod uwagę oba rodzaje konsekwencji. Dzięki temu lepiej się zmotywujesz do działania.
Zdobądź kompetencje albo oddeleguj
Jeśli złapiesz się na odwlekaniu zadania, którego wykonanie leży poza Twoimi możliwościami, masz dwa wyjścia. Możesz zdobyć niezbędne umiejętności albo znaleźć kogoś, kto już je posiada.
Pierwsze rozwiązanie sprawdza się, jeśli zadanie, z którym się borykasz, jest powtarzalne. Czyli musisz je wykonać częściej niż raz – na przykład pisanie tekstów na własnego bloga.
W tej sytuacji naucz się pisać. Nowe kompetencje będą przydatne przez cały czas.
Jednak jeśli odwlekasz zadanie, które musisz wykonać tylko raz, rozsądniej będzie je oddelegować. Znajdź osobę kompetentną i daj jej pracę. Zrozum: nie musisz sam stawiać czoła trudnym zadaniom. Od tego masz specjalistów w różnych dziedzinach: prawników, mechaników, analityków, copywriterów itp.
Ustalaj terminy
Zadania często mają określony termin wykonania. Raport musi trafić na biurko przełożonego do piątku, opony trzeba wymienić do grudnia, a mieszkanie posprzątać przed wizytą teściowej.
Jednak czasami trafiają się zadania bez ustalonego terminu. Możesz założyć własną firmę dziś lub za rok, możesz zacząć pisać książkę jutro lub za miesiąc. Są to zadania, o których mówimy: “nic mnie nie goni”.
Problem polega na tym, że brak terminu oznacza również brak pilności i motywacji do działania. Dlatego każdemu zadaniu przyklejaj etykietę z terminem wykonania. Dzięki temu nadasz mu priorytet i łatwiej zmotywujesz się do działania.
Ograniczaj możliwości
Psycholog Barry Schwartz ukuł termin „paraliż decyzyjny”. Odnosi się on do sytuacji, w której ludzie odwlekają podjęcie decyzji z powodu zbyt wielu możliwości wyboru.
Schwartz podaje przykład konsumentów, którzy odwlekają zakup nowych jeansów, ponieważ nie potrafią wybrać właściwej pary spośród kilkuset dostępnych w sklepie. Paraliż decyzyjny bywa przyczyną prokrastynacji. Na przykład licealiści odwlekają decyzję o wyborze uczelni, ponieważ mają zbyt wiele możliwości. Innymi słowy, więcej nie zawsze oznacza lepiej.
Jeśli czujesz, że Twój problem z prokrastynacją bierze się ze zbyt wielu możliwości wyboru, świadomie je ogranicz. Konsumenci, którzy z góry założyli, że szukają tylko spodni czarnych o konkretnym kroju, szybciej podejmowali decyzję.
Po prostu działaj
Czasem najlepsze, co możesz zrobić, to zamknąć oczy i działać. Zamiast myśleć o wynikach i samej pracy, skup się na tym, aby po prostu zacząć. Większość zadań nie jest tak straszna, jak może się wydawać.
Ta strategia pomoże Ci, jeśli łapiesz się na odwlekaniu pracy, ponieważ sądzisz, że zajmie Ci ona sporo czasu, albo czujesz, że zadanie jest niezwykle trudne. Zignoruj te myśli. Działaj! Po kilku minutach przekonasz się, że byłeś w błędzie, a zadanie okazało się łatwiejsze niż sądziłeś.
Jak pozbyć się prokrastynacji?
Wróć jeszcze raz do pochodzenia słowa „prokrastynacja”. Odkładanie zawsze celuje w jakieś mgliste jutro. Najprostsza odpowiedź to odebrać mu to jutro: pociąć duże zadanie na kawałki tak małe, że każdy da się zrobić dziś.
Działa to z prostego powodu. Duży projekt przytłacza i jednocześnie daje złudzenie, że czasu jest mnóstwo. Mały krok odbiera obie wymówki naraz.
Co możesz zrobić?
- Rozpisz zadanie na kroki zaczynające się od czasownika. Zamiast „zarezerwować hotel” wpisz: „znaleźć serwisy rezerwacyjne”, „wypisać oferty”, „pokazać je partnerce”, „zarezerwować”.
- Każdemu krokowi daj osobny termin i trzymaj się go tak, jakby ustalił go przełożony.
- Zaczynaj dzień od kroku najtrudniejszego, bo koncentracja jest najsilniejsza na początku.
- Przeplataj kroki nieprzyjemne przyjemnymi. Taki układ nazywa się metodą kanapkową.
- Odhaczaj każdy zrobiony krok. Kilka małych sukcesów zaspokaja potrzebę natychmiastowej nagrody.
- Jeśli nawet mały krok Cię odstrasza, ustaw minutnik na 25 minut i pracuj tylko do dzwonka. Potem zrób 5 minut przerwy. To technika Pomodoro, po polsku nazywana też techniką Pomidora.
Gdy kroki się sypią, bo brakuje Ci systemu, zajrzyj do tekstu o tym, jak wytrwać w postanowieniach bez silnej woli. Plan z małych kroków przegrywa rzadziej niż silna wola, bo wymaga od Ciebie tylko jednego ruchu dziennie.
Książki na temat prokrastynacji
Pomocy w walce z prokrastynacją warto również szukać w specjalistycznych książkach. Jednak liczba pozycji na rynku może przytłaczać i paradoksalnie prowadzić do odwlekania wyboru. Dlatego przygotowałem dla Ciebie kilka pozycji, od których polecam Ci zacząć. Kolejność jest całkowicie przypadkowa, więc zacznij od dowolnej książki. Każda z nich pomoże Ci lepiej zrozumieć naturę prokrastynacji oraz wskaże właściwe rozwiązania.
„Atomowe nawyki. Drobne zmiany, niezwykłe efekty” – James Clear.
Atomowe nawyki to prosta metoda kształtowania lepszych nawyków i pozbywania się tych szkodliwych, również prokrastynacji.
„Nawyk nieodwlekania. Proste sposoby pokonania prokrastynacji” – S. J. Scott.
Kapitalnie napisany poradnik, który pomoże Ci raz na zawsze rozprawić się z prokrastynacją.
„Getting Things Done, czyli sztuka bezstresowej efektywności” – Allen David Fallows James.
Getting Things Done to metoda zarządzania pracą i zadaniami. Jest niezwykle skuteczna i elastyczna jednocześnie, ale wymaga dyscypliny, dlatego sięgnij po nią, gdy już wygrasz kilka rund z prokrastynacją.
„Zjedź tę żabę” – Tracy Brian.
Ta książka pomoże Ci szczególnie, jeśli zdarza Ci się wątpić w swoje kompetencje i borykasz się z zdaniami, które pozornie Cię przerastają. Brian Tracy zdradza, jak z samego rana zjeść najtrudniejszą żabę, czyli najtrudniejsze zadanie.
Jestem przekonany, że teraz lepiej rozumiesz przeciwnika, z którym się mierzysz, i zdajesz sobie sprawę, że z prokrastynacją można wygrać. Zatem do dzieła, nie odkładaj tego na później.
Najczęstsze pytania
Co znaczy słowo prokrastynacja?
Słowo „prokrastynacja” wywodzi się z łacińskiego prōcrāstinō, które oznacza zwłokę lub odroczenie. Prokrastynacja polega na odkładaniu spraw na później. Dotyczy zarówno codziennych czynności, jak i spraw zawodowych oraz podejmowanych decyzji. Dla niektórych osób odkładanie zadań na później stało się codziennością, podczas gdy innym zdarza się to jedynie od czasu do czasu.
Co to znaczy, że prokrastynuję?
To znaczy, że odkładasz sprawy na później. Według badań 74% dorosłych przynajmniej raz w tygodniu odkłada sprawy na później. Z tego samego badania wynika, że około 20% dorosłych oraz 50% studentów cierpi na chroniczną prokrastynację. Można zatem powiedzieć, że każdemu z nas zdarza się czasami prokrastynować. Czy to oznacza, że jako społeczeństwo jesteśmy z natury leniwi? Niekoniecznie.
Jak w psychologii wiążą się prokrastynacja i paraliż decyzyjny?
Paraliż decyzyjny bywa przyczyną prokrastynacji. Termin „paraliż decyzyjny” ukuł psycholog Barry Schwartz. Odnosi się on do sytuacji, w której ludzie odwlekają podjęcie decyzji z powodu zbyt wielu możliwości wyboru. Na przykład licealiści odwlekają decyzję o wyborze uczelni, ponieważ mają zbyt wiele możliwości. Jeśli Twój problem z prokrastynacją bierze się ze zbyt wielu możliwości wyboru, świadomie je ogranicz.
Jak prokrastynator (osoba, która odkłada sprawy na później) różni się od lenia?
Prokrastynator najczęściej zdaje sobie sprawę z problemu, a odkładanie spraw na później nie sprawia mu przyjemności. Odczuwa też wyrzuty sumienia. Osoby, które leniuchują, zazwyczaj rezygnują z zajęć, aby mieć więcej czasu na przyjemności. Prokrastynator często zajmuje się mniej ważnymi i nudnymi sprawami zamiast skupić się na właściwym zadaniu. W domu prokrastynatora i lenia może panować taki sam bałagan, ale to, co dzieje się w ich głowach, jest zupełnie inne.