Strategia a taktyka: czym się różnią i przykłady
Spis treści
- Strategia a taktyka – różnice
- Czym jest strategia?
- Jak ułożyć strategię marketingową SMART
- Czym jest taktyka?
- Co zmieniać, gdy warunki się zmieniają: strategię czy taktykę?
- Strategia i taktyka przykłady
- Restauracja
- Sklep odzieżowy
- Firma technologiczna
- Firma szkoleniowa
- Salon kosmetyczny
- Klub fitness
- Najczęstsze pytania
- Czy taktyka i strategia to to samo?
- Dlaczego strategia i taktyka muszą działać razem?
- Dlaczego strategia bywa zbyt ambitna?
Strategia i taktyka to dwa poziomy tego samego marketingu. Strategia mówi, dokąd zmierza firma i dlaczego. Taktyka mówi, jak tam dojść: jakimi metodami i kanałami. Strategia zmienia się rzadko, taktykę poprawiasz często, gdy zmieniają się warunki rynkowe. Strategia bez taktyki nie ma wykonania, a taktyka bez strategii nie ma sensu.
Streszczenie:
Jeżeli przyjmiemy, że marketing to podróż z punktu A – tu Twoja firma jest dziś, do punktu B – tu chcesz być za jakiś czas, to strategia określa cel podróży, a taktyka sposób, w jaki pokonasz drogę. Jedno i drugie jest niezbędne, aby dotrzeć do celu, nie zbłądzić i nie wydać majątku na podróż.
Strategia a taktyka – różnice
Różnica między strategią a taktyką polega na roli, jaką odgrywają w Twoim marketingu. Strategia określa kierunek, w którym zmierza Twój biznes. Taktyka wyjaśnia, jak chcesz tę drogę pokonać. Dlatego ta pierwsza skupia się na długoterminowych celach oraz na wizji przedsiębiorstwa. Ta druga stanowi codzienny plan działania.
Przedsiębiorcy i (o zgrozo) marketerzy często używają określeń taktyka i strategia zamiennie. To błąd, którego konsekwencje bywają porównywalne do zamiany gazu z hamulcem w samochodzie. Dlatego dziś wyjaśnię Ci, czym jest strategia i taktyka, oraz jak je ułożyć.
Czym jest strategia?
Strategia marketingowa to cel, który chcesz osiągnąć. Określa długoterminową wizję oraz odpowiada na pytanie: jak wyobrażam sobie swoją firmę za jakiś czas.
Na przykład: za rok od dziś zwiększymy nasze udziały w rynku z 30% do 40% albo w ciągu 18 miesięcy zdobędziemy 12 000 subskrybentów newslettera.
Choć planowanie strategii wydaje się proste, w rzeczywistości takie nie jest. Największym problemem są strategie zbyt ambitne. Marki często porywają się z motyką na słońce i ustalają cele niemożliwe do zrealizowania.
W lipcu 2012 Yahoo przypominało tonący wycieczkowiec. Roczne zyski internetowego giganta spadały o 30%, ponieważ większość klientów wolała przesiąść się do nowszego i wygodniejszego statku – Google.
Aby ratować to, co z Yahoo zostało, ster przekazano Marisse Mayer. Kobieta nie tylko planowała utrzymać tonącą firmę na powierzchni, ale postanowiła wyciągnąć ją z opresji i znów umieścić w pierwszej trójce internetowych wyszukiwarek. W połowie roku 2016 jasne stało się, że strategia Mayers okazała się zbyt ambitna. Yahoo nadal tonęło, a zyski spadały. Kilka tygodni później spółka Verizon zgodziła się kupić Yahoo, a Marissa Mayer straciła stanowisko.
Ambitne cele kuszą. Dlatego przerost ambicji dotyka nawet tak doświadczonych 'kapitanów’, jak Mayer. Każdy z łatwością potrafi wyobrazić sobie, jak jego firma triumfuje nad konkurentami. Dużo trudniej wyobrazić sobie mniej optymistyczny, ale realny scenariusz. Jak zatem ułożyć dobrą strategię marketingową? Mądrze.
Jak ułożyć strategię marketingową SMART
Strategię marki pomoże Ci ułożyć model S.M.A.R.T. Cele oparte na tym modelu są: konkretne (Specific), mierzalne (Measurable), atrakcyjne (Achievable), realne (Realistic) oraz określone w czasie (Time-bound).
Strategia: „zdobędę nowych klientów” jest skazana na porażkę. To cel zbyt ogólny (ilu klientów?), niemierzalny (skąd będę wiedział, czy go osiągnąłem?), nieatrakcyjny (czy dwóch klientów wystarczy?), nierealny (a może chodzić o 1000 klientów?) oraz nieokreślony pod względem czasowym (do kiedy? Jutro, za rok?).
Strategia zgodna z modelem S.M.A.R.T. powinna brzmieć: W ciągu 6 miesięcy zdobędę 30 nowych klientów na kurs online. Tym razem precyzyjnie określasz, co dokładnie chcesz osiągnąć (30 nowych klientów na kurs online), kiedy planujesz osiągnąć cel (w ciągu 6 miesięcy), jak zmierzysz postępy (liczba nowych klientów). Ponadto cel jest atrakcyjny i realny. Zdobycie 30 nowych klientów oznacza zastrzyk gotówki i wiesz, że jest to możliwe do osiągnięcia.
Jednak nadal nie wiesz, jak osiągnąć ten cel. Strategia nie podaje konkretnych kroków, które powinieneś podjąć w kierunku celu. Dlatego strategia jest bezużyteczna bez taktyki.
Czym jest taktyka?
Taktyka i strategia to dwie strony tej samej monety. Strategia określa kierunek, a taktyka określa sposób podróży. Strategia odpowiada na pytanie „co”, a taktyka na pytanie „jak”. W praktyce taktyka marketingowa to zestaw konkretnych kroków, które pomogą Ci osiągnąć wcześniej ustalony cel S.M.A.R.T.
Wróćmy do naszego przykładu. Nadal chcesz za 6 miesięcy mieć 30 nowych klientów na kurs online. W taktyce określasz konkretne kroki, dzięki którym osiągniesz ten cel.
Na przykład:
- Zorganizuję webinar sprzedażowy kursu.
- Przeprowadzę kampanię promocyjną kursu na Facebooku.
- Nawiążę współpracę z innym twórcą i wyślę ofertę do subskrybentów ich newsletterów.
Dzięki rozpisanej taktyce wiem, czym muszę się zająć w ciągu najbliższych 6 miesięcy i koncentruję się tylko na tym, co przybliża mnie do celu. Niestety powyższa taktyka daleka jest od ideału, a w praktyce będzie trudno ją zrealizować. Dlaczego? Ponieważ jest zbyt ogólna.
Przy tak skonstruowanym planie działania trudno zmierzyć postęp i tempo prac. Możesz zrealizować nawet 10 webinarów, ale co z tego, jeśli zbierzesz tylko 40 osób. Możesz wydać tysiące złotych na kampanię na Facebooku, ale nic nie sprzedasz, jeśli zasięgi będą kiepskie. Dlatego dobra taktyka zawiera jeszcze jeden element – mierniki progresywne.
Mierniki progresywne to jednostki pomiaru, które śledzisz, realizując strategię. One wskazują, jak dobrze realizujesz zamierzony cel. Dzięki miernikom progresywnym wiesz, czy zbliżasz się do celu we właściwym tempie. W przypadku kampanii na Facebooku jako miernik doskonale sprawdzi się zasięg reklamy, a miernikiem progresywnym webinaru będzie liczba zapisanych uczestników.
Dzięki temu Twoja taktyka stanie się precyzyjniejsza:
- Zorganizuję webinar sprzedażowy kursu, na którym zbiorę przynajmniej 250 zapisanych osób.
- Przeprowadzę kampanię promocyjną kursu i utrzymam dzienny zasięg reklamy na poziomie 1000 osób.
- Nawiążę współpracę z przynajmniej 10 innymi twórcami i wyślę ofertę sprzedaży kursu do subskrybentów ich lub jej newslettera.
Teraz wiesz dokładnie, czym musisz się zająć i jakie wyniki chcesz osiągnąć. Jeśli któryś miernik progresywny oddala się od założonej wartości, to sygnał, że musisz się bardziej postarać. Mówiąc wprost: jeśli w połowie realizacji celu – sprzedaż kursu – na webinarze sprzedażowym zapisało się 80 osób, to wiesz, że trzeba podwinąć rękawy i wziąć się do pracy.
Zwróć uwagę, że realizując codzienne działania, poświęcamy niewiele uwagi strategii. Główny cel „realizuje się” nijako przy okazji. Dlatego układaj taktykę uważnie. Każdy jej element musi przybliżać Cię do głównego celu, a wskaźniki progresywne muszą oddawać postęp. W przeciwnym razie, w którymś momencie może się okazać, że posuwasz się naprzód, ale w niewłaściwym kierunku.
Zanim zobaczysz przykłady, sprawdź, co poprawiać, gdy warunki się zmieniają.
Co zmieniać, gdy warunki się zmieniają: strategię czy taktykę?
Rynek nie stoi w miejscu. Algorytmy się zmieniają, klienci zmieniają nawyki, konkurencja wymyśla nowe ruchy. Pojawia się wtedy pytanie, co poprawiać: cel czy sposób dojścia do niego. Źle odpowiesz i albo zmarnujesz miesiące pracy, albo będziesz co tydzień zmieniać kierunek.
Ta zależność jest stara. Chiński generał Sun Tzu napisał w Sztuce wojny: „Strategia bez taktyki jest najwolniejszą drogą do zwycięstwa. Taktyka pozbawiona strategii jest zgiełkiem poprzedzającym klęskę”. Polski magazyn o zarządzaniu „ICAN Management Review” dodaje, że dziś zmienność otoczenia zaciera granice między jednym a drugim. Menedżerowie muszą łączyć myślenie o kierunku z elastycznością. Autor tego określenia, Chris Outram, nazwał to „straktyką”, czyli połączeniem strategii i taktyki w jedno podejście.
Zamieszanie bierze się też z języka. W literaturze anglojęzycznej angielskie słowo „strategy” (strategia) obejmuje niemal wszystko, od rocznego harmonogramu kampanii po wejście na nowy rynek. Przez to polskie „strategia” często traci precyzję. Gdy wszystko nazywasz strategią, nie wiesz, co poprawiać.
Dla Ciebie liczy się jedno: kierunek trzymasz mocno, a drogę korygujesz na bieżąco. Strategia zmienia się rzadko, bo wyznacza cel na długo. Taktyka zmienia się często, bo musi nadążać za warunkami. Możesz wymienić kanał, format treści albo częstotliwość publikacji. Wszystko jest w porządku, o ile nadal służy temu samemu celowi. Harmonogram, czyli terminy i podział zadań, zmienia się najczęściej. Przesunął się termin kampanii? Poprawiasz harmonogram i nic więcej.
Wróćmy do przykładu kursu online, który rozpisałem wyżej w tym wpisie. Cel pozostaje taki sam: pozyskać nowych klientów na kurs. Zapisy na webinar (szkolenie na żywo w internecie) są jednak poniżej celu. To sygnał dla taktyki, nie dla strategii. Zmieniasz temat webinaru, termin albo sposób zapraszania. Możesz też dodać drugi kanał, na przykład współpracę z twórcami internetowymi, czyli osobami, które mają własną publiczność w sieci. Cel stoi w miejscu, a droga do niego się poprawia.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy sam cel traci sens. Na rynku pojawia się darmowa alternatywa. Albo Twoi klienci przestają kupować kursy online i wolą spotkania na żywo. Wtedy poprawki taktyki nic nie dadzą. Musisz wrócić do strategii, ustalić nowy cel i sprawdzić od nowa każdy krok taktyki oraz harmonogram.
Pomaga jedno pytanie kontrolne: czy cel nadal ma sens? Jeśli tak, poprawiaj taktykę. Jeśli nie, zmień strategię. Gdy nie wiesz, czemu mają służyć Twoje działania, brakuje Ci strategii, a nie lepszej taktyki.
Żeby wiedzieć, czy taktyka działa, patrz na liczby, które pokazują wyniki, na przykład liczbę zapisów albo kliknięć. Jak sprawdzać wyniki, opisuję w tekście jak sprawdzić, czy Twój marketing działa. Harmonogram rozpisz według wskazówek z wpisu o tym, jak dobrze ułożyć plan marketingowy. A gdy sytuacja zmienia się szybciej, niż cokolwiek zaplanujesz, przyda się planowana improwizacja.
Żeby ułatwić Ci pracę nad własną strategią i taktyką, przygotowałem kilka przykładów.
Tabela pokazuje, jak czytać sygnały z rynku na przykładzie kursu online z tego wpisu. Zamiast zgadywać, sprawdzasz, który poziom wymaga poprawki.
| Sygnał z rynku | Poziom do poprawy | Co robisz |
|---|---|---|
| Zapisy na webinar są poniżej celu | Taktyka | Zmieniasz temat, termin albo sposób zapraszania |
| Reklama na Facebooku (serwis społecznościowy) traci zasięg | Taktyka | Zmieniasz format reklamy albo dodajesz drugi kanał |
| Współpraca z twórcą nie przynosi zapisów | Taktyka | Szukasz innego twórcy z podobną publicznością |
| Przesunął się termin webinaru | Harmonogram | Poprawiasz daty i podział zadań |
| Pojawia się darmowy kurs konkurenta | Strategia | Sprawdzasz, czy cel nadal ma sens |
| Klienci wolą spotkania na żywo niż kursy online | Strategia | Ustalasz nowy cel i przeglądasz każdy krok od nowa |
Strategia i taktyka przykłady
Restauracja
Strategia: Zwiększyć sprzedaż o 15% w ciągu 3 miesięcy.
Taktyka:
- Wprowadzić program lojalnościowy i zdobyć 100 nowych członków.
- Uruchomić kampanię reklamową na Facebooku, która dotrze do co najmniej 5000 osób.
- Organizować cotygodniowe degustacje, które przyciągną co najmniej 50 dodatkowych gości.
Sklep odzieżowy
Strategia: Zwiększyć średnią wartość zamówienia o 10% w ciągu miesiąca.
Taktyka:
- Oferta darmowej wysyłki dla zamówień o wartości powyżej 200 zł.
- Promować dodatkowe produkty jako „dopasowane do Twoich zakupów”.
- Wprowadzić program poleceń, gdzie klienci otrzymają 10% rabatu za polecenie sklepu trzem znajomym.
Firma technologiczna
Strategia: Zwiększyć liczbę pobrań aplikacji mobilnej o 20% w ciągu 2 miesięcy.
Taktyka:
- Wypromować aplikację w mediach społecznościowych i zdobyć 1000 nowych użytkowników.
- Nawiązać współpracę z trzema blogerami, którzy napiszą recenzje na temat aplikacji.
Firma szkoleniowa
Strategia: Zwiększyć liczbę uczestników szkoleń o 25% w ciągu kwartału.
Taktyka:
- Wprowadzić program poleceń, gdzie obecni uczestnicy otrzymają 10% rabatu za polecenie szkolenia trzem znajomym.
- Organizować darmowe webinaria, które przyciągną co najmniej 50 nowych potencjalnych klientów.
- Wysłać personalizowane e-maile do klientów, którzy wcześniej uczestniczyli w szkoleniach, zachęcając ich do kolejnego szkolenia.
Salon kosmetyczny
Strategia: Zwiększyć liczbę rezerwacji na zabiegi o 15% w ciągu miesiąca.
Taktyka:
- Wprowadzić program lojalnościowy, w którym klienci otrzymują 10% rabatu za każdą rezerwację.
- Raz w tygodniu wysłać personalizowane e-maile z ofertami specjalnymi do stałych klientów.
- Promować zabiegi na mediach społecznościowych i zdobyć co najmniej 5000 wyświetleń postów.
Klub fitness
Strategia: Zwiększyć liczbę członków o 20% w ciągu roku.
Taktyka:
- Uruchomić kampanię reklamową w lokalnych mediach, która dotrze do co najmniej 5000 potencjalnych klientów.
- Organizować darmowe zajęcia próbne, które przyciągną co najmniej 50 nowych osób.
- Wprowadzić program poleceń, w którym obecni członkowie otrzymują nagrody za polecenie klubu trzem znajomym.
Jak widzisz, strategia i taktyka nie muszą być wielostronicowymi elaboratami. Mogą być krótkie, ale muszą być zgodne z zawartymi w tekście zasadami. Dzięki temu nie tylko wyruszysz we właściwym biznesowym kierunku, ale również szybko go osiągniesz. Powodzenia.
Najczęstsze pytania
Czy taktyka i strategia to to samo?
Nie. Przedsiębiorcy i marketerzy często używają określeń taktyka i strategia zamiennie, ale to błąd. Jego konsekwencje bywają porównywalne do zamiany gazu z hamulcem w samochodzie. Strategia określa kierunek, w którym zmierza Twoja firma, i skupia się na długoterminowych celach. Taktyka wyjaśnia, jak chcesz tę drogę pokonać, i stanowi codzienny plan działania.
Dlaczego strategia i taktyka muszą działać razem?
Ponieważ strategia jest bezużyteczna bez taktyki. Strategia nie podaje konkretnych kroków, które powinieneś podjąć w kierunku celu, więc nadal nie wiesz, jak go osiągnąć. Taktyka i strategia to dwie strony tej samej monety. Strategia określa kierunek, a taktyka określa sposób podróży. Jedno i drugie jest niezbędne, aby dotrzeć do celu.
Dlaczego strategia bywa zbyt ambitna?
Ponieważ ambitne cele kuszą. Każdy z łatwością potrafi wyobrazić sobie, jak jego firma triumfuje nad konkurentami. Dużo trudniej wyobrazić sobie mniej optymistyczny, ale realny scenariusz. Zbyt wielkie ambicje miała nawet Marissa Mayer, która kierowała Yahoo, internetową wyszukiwarką. W połowie roku 2016 jasne stało się, że jej strategia dla Yahoo okazała się zbyt ambitna.